IP-waardes bij verlichting uitgelegd: van IP20 tot IP68

Welke IP-waarde heb je nodig voor verlichting in de badkamer, tuin of woonkamer? Bij het kiezen van een lamp kijk je waarschijnlijk eerst naar het ontwerp, de lichtkleur en de lichtopbrengst. Maar vooral in vochtige of stoffige omgevingen is ook de bescherming van het armatuur belangrijk.

Die bescherming wordt aangeduid met een IP-waarde. Je komt bijvoorbeeld IP20, IP44, IP54, IP65 en IP67 tegen. Maar wat betekenen deze codes precies? En wanneer is een hogere IP-waarde daadwerkelijk nodig?

In deze gids van SKYN.Licht leggen we uit hoe IP-classificaties werken, wat de verschillen zijn en waar je op moet letten bij het kiezen van verlichting.

Wat betekent een IP-waarde?

IP staat voor Ingress Protection. Het is een internationaal systeem waarmee de bescherming van een behuizing tegen het binnendringen van vaste voorwerpen, stof en water wordt aangeduid.

De classificatie is vastgelegd in de internationale norm IEC 60529, die in Europa wordt toegepast als EN 60529.

Een IP-code bestaat doorgaans uit twee cijfers:

• Het eerste cijfer geeft aan welke bescherming de behuizing biedt tegen aanraking van gevaarlijke onderdelen en het binnendringen van vaste voorwerpen, waaronder stof.

• Het tweede cijfer geeft aan welke bescherming de behuizing biedt tegen water.

Neem bijvoorbeeld IP54. Het cijfer 5 betekent dat de behuizing stofbeschermd is. Het cijfer 4 betekent dat de behuizing beschermd is tegen spatwater uit alle richtingen.

Een hogere waarde betekent binnen dezelfde categorie doorgaans een zwaardere beschermingsklasse. Toch betekent dit niet automatisch dat een lamp geschikt is voor iedere situatie.

Het eerste cijfer: bescherming tegen vaste voorwerpen en stof

Voor gewone binnenverlichting is volledige stofdichtheid vaak niet noodzakelijk. Bij armaturen in stoffige omgevingen kan een hogere beschermingsgraad juist belangrijk zijn.

Het tweede cijfer: bescherming tegen water

Let op: bescherming tegen onderdompeling (IPX7 of IPX8) betekent niet automatisch dat een armatuur ook voldoet aan de eisen voor waterstralen (IPX5 of IPX6). Wanneer beide soorten bescherming nodig zijn, moet de fabrikant daarvoor de juiste classificaties opgeven.

Wat betekenen de meest voorkomende IP-waardes bij verlichting?

IP20 – voor veel droge binnenruimtes

IP20 biedt bescherming tegen aanraking met vingers en vaste voorwerpen vanaf 12,5 mm. Er is geen gespecificeerde bescherming tegen water.

Je komt IP20 veel tegen bij verlichting voor droge binnenruimtes, zoals woonkamers, slaapkamers en werkkamers.

Denk bijvoorbeeld aan hanglampen, plafondlampen en tafellampen.

IP21 – bescherming tegen vallende waterdruppels

IP21 biedt dezelfde bescherming tegen vaste voorwerpen als IP20, aangevuld met bescherming tegen verticaal vallende waterdruppels.

Dat maakt een IP21-armatuur niet automatisch geschikt voor een vochtige ruimte of een plaats waar spatwater kan voorkomen.

IP23 – bescherming tegen sproeiwater

IP23 biedt bescherming tegen vaste voorwerpen vanaf 12,5 mm en tegen sproeiwater tot 60° ten opzichte van de verticale richting.

Of een armatuur met deze classificatie op een bepaalde plek gebruikt mag worden, hangt ook af van de montage, de productinstructies en de omgevingsomstandigheden.

IP44 – spatwaterbeschermde verlichting

IP44 betekent dat een behuizing beschermd is tegen vaste voorwerpen vanaf 1 mm en tegen spatwater uit alle richtingen.

Deze classificatie kom je regelmatig tegen bij badkamerverlichting en bepaalde soorten buitenverlichting.

IP44 betekent echter niet dat een lamp onder water gebruikt mag worden of rechtstreeks met krachtige waterstralen gereinigd kan worden.

Bekijk bijvoorbeeld onze badkamerspots en badkamerwandlampen. Controleer altijd de specifieke IP-waarde en montagevoorschriften van het gekozen product.

IP54 – stofbeschermd en spatwaterbeschermd

IP54 combineert bescherming tegen stof met bescherming tegen spatwater uit alle richtingen.

Bij IP5X mag onder de voorgeschreven testomstandigheden een beperkte hoeveelheid stof binnendringen, zolang dit de werking en veiligheid niet nadelig beïnvloedt.

IP54 biedt dus een andere stofbescherming dan IP44, maar beide classificaties hebben dezelfde waterbeschermingsgraad: het tweede cijfer is immers 4.

IP55 – stofbeschermd en bestand tegen waterstralen

IP55 betekent dat het armatuur stofbeschermd is en beschermd tegen waterstralen volgens de norm.

Het verschil met IP54 zit in de waterbescherming: IP55 heeft beschermingsklasse 5 in plaats van 4.

Of deze bescherming voldoende is voor een bepaalde buitenlocatie, moet altijd aan de hand van het product en de omstandigheden worden beoordeeld.

IP65 – stofdicht en beschermd tegen waterstralen

IP65 betekent dat de behuizing stofdicht is en beschermd tegen waterstralen uit alle richtingen.

Je komt deze classificatie onder andere tegen bij buitenarmaturen en verlichting voor omgevingen waar stof en waterbelasting een rol spelen.

Denk bijvoorbeeld aan gevellampen of tuinspots, afhankelijk van de eigenschappen van het specifieke product.

IP65 betekent niet dat een lamp geschikt is om onder water te plaatsen.

IP66 – stofdicht en beschermd tegen krachtige waterstralen

IP66 biedt stofdichtheid en bescherming tegen krachtige waterstralen volgens de voorgeschreven testmethode.

Deze beschermingsgraad kan relevant zijn bij armaturen die aan zwaardere waterbelasting worden blootgesteld.

De classificatie zegt op zichzelf niets over bijvoorbeeld corrosiebestendigheid, UV-bestendigheid of de geschiktheid voor een bepaalde montageondergrond.

IP67 – stofdicht en beschermd bij tijdelijke onderdompeling

IP67 betekent dat de behuizing stofdicht is en bescherming biedt tegen de gevolgen van tijdelijke onderdompeling onder de testomstandigheden van de norm.

IP67 is dus niet hetzelfde als onbeperkt waterdicht.

Ook volgt uit IP67 niet automatisch dat het product geschikt is voor langdurig gebruik onder water of voor reiniging met krachtige waterstralen.

IP68 – bescherming bij voortdurende onderdompeling

IP68 betekent dat de behuizing stofdicht is en bescherming biedt tegen de gevolgen van voortdurende onderdompeling onder omstandigheden die door de fabrikant worden gespecificeerd.

Daarom moet je bij IP68 altijd kijken naar de opgegeven waterdiepte, duur en toepassingsvoorwaarden.

Twee producten met IP68 hoeven niet voor dezelfde onderdompelingsomstandigheden geschikt te zijn.

Welke IP-waarde heb je nodig in de badkamer?

De badkamer is een ruimte waar de juiste keuze extra belangrijk is. Niet alleen omdat er vocht aanwezig is, maar ook omdat elektrische apparatuur in de buurt van een bad of douche aan specifieke installatie-eisen moet voldoen.

Bij badkamerverlichting wordt gewerkt met veiligheidszones rond het bad en de douche. Welke eisen gelden, hangt onder andere af van de plaats van het armatuur, de elektrische uitvoering en de toepasselijke installatievoorschriften.

In Nederland is NEN 1010 hierbij een belangrijk uitgangspunt.

Badkamerzone 0

Zone 0 betreft de binnenzijde van het bad of de daarvoor gedefinieerde doucheruimte. Voor elektrisch materieel gelden hier bijzonder strenge voorwaarden, waaronder eisen aan de beschermingsgraad, de voedingsspanning en de geschiktheid voor deze zone.

Een IP-waarde alleen is onvoldoende om te bepalen of een lamp hier mag worden geïnstalleerd.

Badkamerzone 1

Zone 1 omvat de in de installatievoorschriften gedefinieerde ruimte bij het bad of de douche.

Hier gelden specifieke eisen aan het type elektrisch materieel en de bescherming tegen water. Welke producten toegestaan zijn, wordt niet uitsluitend bepaald door een IP-classificatie.

Badkamerzone 2

Zone 2 is een aanvullende zone die onder bepaalde omstandigheden rond een bad of douche wordt gedefinieerd.

De exacte zone-indeling en vereisten zijn afhankelijk van de situatie en de toepasselijke versie van de installatievoorschriften. Bij sommige doucheopstellingen wordt bijvoorbeeld geen afzonderlijke zone 2 gehanteerd.

Buiten de badkamerzones

Buiten de gedefinieerde zones vervallen niet automatisch alle aandachtspunten. Ook daar moet verlichting geschikt zijn voor de daadwerkelijke omgevingsomstandigheden en volgens de voorschriften worden geïnstalleerd.

Ons advies: kies badkamerverlichting niet alleen op basis van een algemene uitspraak zoals 'IP44 is voldoende'. Controleer de exacte montageplaats, de fabrikantgegevens en de geldende installatievoorschriften. Laat bij twijfel een vakbekwame installateur meekijken.

Bekijk onze collecties badkamerspots, badkamerplafondlampen en badkamerwandlampen.

Welke IP-waarde is geschikt voor buitenverlichting?

Bij buitenverlichting wordt vaak gedacht dat iedere lamp minimaal IP65 moet hebben. Zo eenvoudig is het niet.

De benodigde bescherming hangt af van de omstandigheden op de montageplaats. Een lamp onder een goed beschutte overkapping wordt mogelijk anders belast dan een armatuur dat volledig aan regen, opspattend water of reiniging wordt blootgesteld.

Verlichting onder een overkapping

Bij een beschutte montageplaats kan de waterbelasting beperkt zijn. Toch kunnen vocht, condens en windgedreven regen een rol spelen.

Controleer daarom altijd of de fabrikant het armatuur voor de betreffende buitenlocatie geschikt verklaart.

Gevelverlichting

Een gevellamp kan blootstaan aan regen, wind en temperatuurschommelingen. Naast de IP-classificatie zijn ook het materiaal, de afdichtingen en de voorgeschreven montagewijze belangrijk.

Bekijk onze gevellampen voor verschillende manieren om een entree of gevel te verlichten.

Tuinspots en grondverlichting

Bij verlichting dicht bij de grond kunnen opspattend water, vuil en tijdelijke waterophoping een rol spelen.

Een tuinspot die bovengronds wordt geplaatst, heeft niet noodzakelijk dezelfde eisen als een armatuur dat in de grond wordt ingebouwd.

Bij grondinbouwverlichting moet bovendien aandacht worden besteed aan drainage, waterbelasting en de montagevoorschriften.

Ontdek onze tuinspots en staande buitenlampen.

Is een hogere IP-waarde altijd beter?

Niet per definitie.

Een hogere beschermingsgraad kan noodzakelijk of wenselijk zijn in een bepaalde omgeving, maar een lamp met IP65 is niet automatisch beter dan een lamp met IP44.

Voor een droge woonkamer kan een IP20-armatuur prima geschikt zijn. In een omgeving met stof of waterbelasting kan juist een hogere beschermingsgraad nodig zijn.

Bovendien vertelt de IP-code niets over de lichtkwaliteit, energiezuinigheid, levensduur, dimbaarheid of het ontwerp.

Kies daarom eerst een armatuur dat technisch geschikt is voor de montageplaats en kijk vervolgens naar de lichtopbrengst, lichtkleur, vormgeving en overige eigenschappen.

Veelgestelde vragen over IP-waardes

Is IP44 waterdicht?

IP44 betekent dat een behuizing beschermd is tegen spatwater uit alle richtingen. Dat is niet hetzelfde als bescherming tegen onderdompeling of krachtige waterstralen. De term 'waterdicht' is daarom zonder verdere toelichting te algemeen.

Wat is het verschil tussen IP44 en IP54?

Beide classificaties hebben dezelfde waterbescherming: spatwater uit alle richtingen. Het verschil zit in het eerste cijfer. IP44 beschermt tegen vaste voorwerpen vanaf 1 mm, terwijl IP54 stofbescherming biedt volgens de norm.

Wat is het verschil tussen IP54 en IP65?

IP54 is stofbeschermd en spatwaterbeschermd. IP65 is stofdicht en beschermd tegen waterstralen. IP65 biedt daarmee in beide categorieën een hogere beschermingsgraad.

Kan IP65 buiten worden gebruikt?

IP65 kan geschikt zijn voor veel buitentoepassingen, maar de IP-classificatie alleen is geen volledige garantie. Controleer of de fabrikant het product geschikt verklaart voor buitengebruik en de specifieke montageplaats.

Is IP67 beter dan IP65?

Niet in iedere situatie. IP65 is getest op bescherming tegen waterstralen en IP67 op de gevolgen van tijdelijke onderdompeling. Bescherming tegen onderdompeling betekent niet automatisch dat het armatuur ook aan de eisen voor waterstralen voldoet.

Wat betekent IPX4?

De letter X betekent dat voor het betreffende eerste cijfer geen beschermingsgraad is opgegeven. IPX4 geeft dus wel een waterbeschermingsklasse aan, namelijk bescherming tegen spatwater, maar geen gespecificeerde klasse voor vaste voorwerpen of stof.

Kan ik een IP20-lamp in de badkamer plaatsen?

Dat hangt af van de exacte montageplaats, de omgevingsomstandigheden, de productinstructies en de geldende installatievoorschriften. Een IP20-classificatie is op zichzelf onvoldoende om geschiktheid voor een badkamer vast te stellen.

De juiste verlichting begint bij de juiste bescherming

Een IP-waarde helpt je begrijpen welke bescherming een armatuur biedt tegen vaste voorwerpen, stof en water. Maar het is slechts één onderdeel van een goede verlichtingskeuze.

Let bij het kiezen van verlichting daarom altijd op de montageplaats, de omstandigheden, de productspecificaties en de installatievoorschriften.

Bij SKYN.Licht vind je verlichting voor uiteenlopende ruimtes en toepassingen. Van hanglampen en wandlampen tot badkamerverlichting en buitenverlichting.

Bekijk de technische specificaties bij ieder product en kies verlichting die past bij jouw ruimte én de omstandigheden waarin deze wordt gebruikt.